Kanton Graubünden/Chantun Grischun
Der Kanton Graubünden verfügt nicht nur über die
grösste Fläche aller Schweizer Kantone, er weist auch drei
der vier Landessprachen auf. Die Hauptsprachen (Volkszählung 1990)
verteilen sich wie folgt:
- Deutsch: 65%
- Rätoromanisch: 17%
- Italienisch: 11%
- andere 7%
Die Tatsache, dass im Kanton Graubünden drei Landessprachen
vertreten sind, bringt es mit sich, dass in der Schule drei
verschiedene Stundentafeln zur Anwendung kommen, um die
Bedürfnisse der verschiedenen Sprachregionen genügend
berücksichtigen zu können.
Für die italienisch- und romanischsprachigen Gebiete wurde schon
vor Jahrzehnten der verpflichtende Zweitsprachunterricht
eingeführt, war doch gerade für diese Regionen der Bezug zu
den deutschsprachigen Teilen des Kantons und der übrigen Schweiz
für die Ausbildung und berufliche Verwirklichung der Jugend schon
immer sehr bedeutungsvoll. Im deutschsprachigen Gebiet von
Graubünden wird seit dem Schuljahr 1999/2000 Italienisch oder
Romanisch als Zweitsprache in der 4. - 6. Klasse unterrichtet. Der
Kanton Graubünden hat sich für Italienisch bzw. Romanisch als
Zweitsprache in den deutschsprachigen Primarschulen und Kleinklassen
entschieden, die Schülerinnen und Schüler erlernen als erste
Fremdsprache die "Sprache des Nachbarn". Die Förderung der
Kantonssprachen findet ihre Fortsetzung im Sprachenkonzept der
Abnehmerschulen.
In der Volksschuloberstufe werden seit dem Schuljahr
2002/03 die folgenden Fremdsprachen unterrichtet:
| Deutschbünden: |
Italienisch oder Romanisch (Wahlpflichtfach) und
Englisch |
| Romanischbünden: |
Deutsch und Englisch |
| Italienischbünden: |
Deutsch und Englisch |
Französisch wird als Wahlfach mit besonderer Förderung
angeboten.
Für Interessenten von sprachlichen Austauschprojekten
verschiedenster Art (z.B. Briefkontakt, Klassentausch, Projektwochen in
anderen Regionen) stehen folgende Institutionen für
Auskünfte, Beratung und Mithilfe zur Verfügung:
A) Vermittlung auf Volksschulstufe:
Amt für Volksschule und Sport Graubünden
Quaderstrasse 17, 7000 Chur
Tel. 081 257 27 20
Die Vermittlung erfolgt in Zusammenarbeit mit den zuständigen
Inspektoraten.
B) für den Bereich Mittelschule:
Bündner Kantonsschule
Arosastrasse 2, 7000 Chur
Tel. 081 256 51 51
sekretariat@bks.gr.ch
Pädagogische Hochschule Graubünden
Scalärastrasse 17
7000 Chur
Tel. 081 354 03 02
http://www.phgr.ch
C) für Lehrlingsaustauschfragen:
Amt für Berufsbildung Graubünden
Kathrin Scheidegger
Quaderstrasse 22, 7000 Chur
Tel. 081 257 27 48
D) Bindeglied Sekundarstufe I - Sekundarstufe II:
Berufsberatung Graubünden
Rohanstrasse 5, 7000 Chur
Tel. 081 257 27 72
Chantun Grischun
Il chantun Grischun na posseda betg mo la pli gronda surfatscha da tut
ils chantuns da la Svizra, el ha er trais da las quatter linguas
naziunalas. Las linguas principalas (dumbraziun dal pievel 1990) sa
repartan sco suonda:
- tudestg: 65%
- rumantsch: 17%
- talian: 11%
- autras 7%
Il fatg ch'en il chantun Grischun èn represchentadas trais
linguas naziunalas ha per consequenza ch'en scola vegnan applitgads
trais differents uraris per pudair resguardar suffizientamain ils
basegns da las differentas regiuns linguisticas.
Per ils territoris da lingua taliana e rumantscha è vegnida
introducida gia avant decennis l'instrucziun bilingua obligatoria,
perquai che gist en questas regiuns era la relaziun cun las parts
tudestgas dal chantun e dal rest da la Svizra gia adina fitg impurtanta
per la scolaziun e la realisaziun professiunala da la giuventetgna. En
il territori da lingua tudestga dal Grischun vegn instruí dapi
l'onn da scola 1999/2000 talian u rumantsch sco segunda lingua en la 4.
- 6. classa. Il chantun Grischun è sa decidí per il
talian resp. il rumantsch sco segunda lingua en las scolas primaras e
classas pitschnas da lingua tudestga. Las scolaras ed ils scolars
emprendan sco emprima lingua estra la "lingua dal vischin". La
promoziun da las linguas chantunalas chatta consequenza en il concept
da linguas da las scolas da cuntinuaziun.
Sin il stgalim superiur da la scola populara vegnan
instruidas dapi l'onn da scola 2002/03 las sequentas linguas estras:
| Grischun tudestg: |
Talian u rumantsch (rom d'elecziun obligatori) ed
englais |
| Grischun rumantsch |
tudestg ed englais |
| Grischun talian |
tudestg ed englais |
Franzos vegn purschí sco rom d'elecziun cun ina promoziun
speziala.
Per scolaras e scolars che s'interessan per projects da barat
linguistic da differenta spezia (p.ex. contacts per correspundenza,
barat da classas, emnas da project en autras regiuns) stattan a
disposiziun las sequentas instituziuns per infurmaziuns, cussegliaziun
ed agid:
A) intermediaziun sin il stgalim da la scola populara:
Uffizi per las scolas popularas e las scolinas dal Grischun
Quaderstrasse 17, 7000 Chur
Tel. 081 257 27 20
L'intermediaziun succeda en collavuraziun cun ils inspecturats
cumpetents.
B) per il sectur da la scola media:
Scola chantunala grischuna
Arosastrasse 2, 7000 Cuira
tel. 081 256 51 51
sekretariat@bks.gr.ch
Scola auta da pedagogia dal Grischun
Scalärastrasse 17
7000 Cuira
tel. 081 354 03 02
http://www.phgr.ch
C) per dumondas da barat d'emprendistas e d'emprendists:
Uffizi per la furmaziun professiunala dal Grischun
D) liom stgalim secundar I - stgalim secundar II:
Cussegliaziun professiunala dal Grischun
Rohanstrasse 5, 7000 Cuira
tel. 081 257 27 72